• سه شنبه ۷ دی ماه، ۱۳۹۵ - ۱۲:۵۶
  • دسته بندی : اقتصادی
  • کد خبر : 9510-2184-5
  • خبرنگار : 3
  • منبع خبر : تولیدی

در گفت و گو با رییس اداره اصناف سازمان صنعت معدن و تجارت استان کرمان مطرح شد:

چشم انداز روشن بازار در سال 96

 فزونی تقاضا در روزهای پایانی پاییز در هر سال و نوسانات قیمتی برخی کالاها که معمولا به بهانه شب یلدا اتفاق می افتد و البته یلدای 95 که گلایه های واحدهای صنفی، آن را کم رونق تر از هر سال معرفی می کند.

"سینا خسروی" رییس اداره اصناف سازمان صنعت معدن تجارت استان کرمان در گفت و گو با ایسنا منطقه کویر به چرایی این اتفاقات و نوسانات بازار پاسخ می دهد.

** بسیاری از کسبه از یلدای امسال راضی نیستند و جملگی بر کاهش تقاضا اذعان دارند. شما به عنوان یکی از مسئولین اقتصادی که ارتباط مستقیم با بدنه بازار دارید این یلدای آرام را نتیجه ثبات اقتصادی می دانید یا معلول رکود حاکم و کاهش قدرت خرید در سطح بازار؟

همگی می دانیم که در طول سال یک سری مناسبتهای خاص وجود دارد که در آستانه این مناسبت ها بازار دستخوش تغییراتی می شود. ماه مبارک رمضان، بازگشایی مدارس، ایام عزاداری سالار شهیدان (ع)، روز زن، روز مرد، نیمه شعبان، روزهای پایانی اسفند و البته شب یلدا. در طول سالیان متمادی در روزهای آخر پاییز، منتهی به شب یلدا همواره دستخوش التهاباتی بوده که این جنب و جوش و التهاب، بیشتر حاصل سرازیر شدن تقاضا به سمت و سوی یک سری اقلام خاص و برگرفته از سنت های ایرانی من جمله آجیل، تنقلات، انار و البته هندوانه است.

مشخصا از نظر اقتصادی (آن هم در شرایطی که اقتصاد و به تبع آن بازار از رکود رنج می برد) عواملی که بتوانند به پویایی بازار و تحرک تقاضا کمک کنند، بایستی مورد اقبال و توجه ویژه ای باشند و چه بهتر که عامل تحریک، یکی از سنت های اصیل ایرانی مانند شب یلدا یا همان شب میلاد خورشید باشد. کرمان هم به عنوان یکی از شهرهای کهن که سنت ها همچنان در میان خانواده هایش ریشه دارد، شاهد همین تکاپو و تحرک در بازار بوده و امسال هم از این قاعده مستنثنی نبود.

** بحث دقیقا بر سر همین موضوع است که این تکاپو، منجر به خرید بیشتر نشده و صرفا در حد یک حضور خیابانی باقی مانده است. به نظر شما اینگونه نبود؟

ببینید ما آمار دقیقی از فروش یلدای 95 و مقایسه با سال های قبل نداریم. فقط می توانیم بر اساس مشاهدات برآوردهایی داشته باشیم. به نظرم بی انصافی است اگر ثبات حاصله را نادیده گرفته و رکود را دلیل اصلی فراوانی اقلام در آستانه شب یلدا بدانیم. به خوبی می دانیم که اقتصاد ما سالها درگیر مقوله رکود تورمی بوده و اینکه بالاخره طی سالیان اخیر تصمیم گیران اقتصادی کشور با یک اولویت بندی منطقی ابتدا تورم را انتخاب کرده و برای مداوایش نسخه پیچیده اند، خودش گام مهم و روبه جلویی است. تورم تک رقمی دستاورد مهمی است که با از بین بردن انتظارت تورمی و تزریق ثبات به بازار هیجانات و التهابات کاذب در سطح بازار را از بین برده است. خوب قطعا وقتی دارید برای تورم نسخه می پیچید، داروهای تجویزی در میان مدت حال رکود را کمی بدتر خواهد کرد و این از بدیهیات اقتصاد است.

**  پس معتقدید که این کاهش قدرت خرید یک شبه به وجود نیامده است؟

قطعا هیچ مشکل اقتصادی یک شبه به وجود نیامده و یک شبه از بین نمی رود. بله تقاضای کل و قدرت خرید در اقتصاد ما پایین آمده است. اما این کاهش ریشه در امسال و سال گذشته ندارد. از ميان اجزاي تقاضاي كل، می توان گفت که مصرف مردمی، مصرف دولتي و سرمايه گذاري از سال هاي نيمه دوم دهه 1380 با كاهش معنادار رشد مواجه شده اند كه نشان مي دهد آغاز مشكلات فعلی در اقتصاد ايران حداقل به 10 سال قبل بر می گردد.

مصرف مردمی و درآمد واقعي خانوارها به طور مستمر از سال 1386 روند كاهش داشته و درآمد حقيقي خانوارهاي ایرانی در سال 1393 از درآمد حقيقي آنها در سال 1381 كمتر است. بر اساس گزارشهای رسمی مرکز آمار، افزایش 4.5 برابری کسری بودجه خانوارها طی 9 ساله اخیر باعث شده که طی یک دهه اخیر یک خانواده ایرانی مصرف خود را تقریبا در مورد تمام اقلام مصرفی، کاهش دهد و به نوعی مدارای نجیبانه با فقر تن در دهد.

** خیلی از کارشناسان اقتصادی سودهای بانکی بالا را هم در این رکود بی تاثیر نمی دانند. در این مورد توضیح می دهید؟

البته که سود بانکی هم عامل موثری در نوسانات اقتصادی است. در سالهای 90 و 91 با بیشتر شدن نرخ تورم از نرخ سود بانکی و البته کاهش های دستوری نرخ سود، سپرده گذاران با بازدهی کمتر و تسهیلات گیرندگان با بازدهی بالاتری مواجه شدند و این به معنای انبساط محض اقتصادی بود که مرتبا به تورم دامن می زد. از سویی تورم افسار گسیخته، بازارهای کاذب اما جذابی پیش روی دارندگان سپرده ها و البته گیرندگان تسهیلات گذاشته بود، یک روز ارز، یک روز سکه، یک روز برنج وارداتی و ... که قیمتشان هرروز با روز قبل تفاوت داشت.

پول از شبکه بانکی خارج شد و نقدینگی به صورت گلوله ای غلتان در اقتصاد چرخید و روزبه روز بزرگتر شد و با برخورد به بخشهای مختلف اقتصاد ویرانه های بیشتری برجای می گذاشت. از سال 92 اما تلاشها برای مهار تورم آغاز شد، کنترل شدیدی بر پایه پولی اعمال و سیاستها به سمت انقباض سوق پیدا کرد.

بالاخره تورم کاهش پیدا کرد اما مشکلات سیستم بانکی به سادگی مرتفع نشد. اولین مشکل این بود که بانکها با مشکلات مربوط به عدم تطابق سررسیدهای مربوط به تسهیلات و سپرده ها مواجه شدند. یعنی بانکها تسهیلاتی داده بودند با سررسیدهای بلندمدت تر از سپرده ها و این به معنای کاهش نقدینگی در سیستم بانکی بود.

این کمبود نقدینگی رقابت ناسالمی را برای جذب منابع میان بانکها ایجاد کرد به طوری که نرخ سود بین بانکی در ابتدای سال 94 تا نزدیک 30 درصد پیش رفت و مانده حساب برخی بانکها نزد بانک مرکزی منفی گردید. با پرداخت سودهای بالاتر، مشکل نقدینگی بانکها مضاعف شد به طوریکه مجبور بودند سود سپرده گذاران را از محل جذب سپرده جدید بپردازند. بدیهی است افزایش معنادار فاصله سود بانکی با نرخ تورم آن هم به نفع سود سپرده آنچنان جذابیتی در شبکه بانکی ایجاد می کند که عملا سرمایه گذاری در سایر بخش ها با رکود مواجه خواهد شد. بانک مرکزی نیز در راستای کنترل این وضعیت و با اعمال سیاستهای انبساطی تر در نیمه دوم سال 94 از طریق اتخاذ سیاستهای اعتباری بازتر و عرضه بیشتر پول نرخ سود بین بانکی را در سیر نزولی قرار داد.

** با همه این تفاسیر اگر بخواهید چشم اندازی برای  بازار ترسیم کنید آن را چگونه انجام می دهید؟

من فکر می کنم چشم انداز بازار بسیار روشن خواهد بود. همانگونه که می دانید نرخ رشد اقتصادی اعلام شده برای 6 ماهه نخست سال 95 رکورد شکن بوده و به بالاترین حد خود در 25 سال اخیر رسیده است. نرخ رشد 7.4 درصدی که البته بیشتر معلول افزایش قیمت نفت و جهش ناگهانی صادرات نفت کشور است، اگرچه هنوز موجبات رونق اقتصادی را فراهم نکرده اما چشم انداز روشنی پیش روی بازار ایجاد کرده است. وقتی اقتصاد طی سه و سال نیم از رشد 5.8- به رشد 7.4 می رسد یعنی اجزای مختلف اقتصاد در حال قرار گرفتن در مسیر درست و اصولی هستند.

بدون تردید اقتصاد با نگاه ویژه ای در دولت تدبیر پیگیری می شود. به نظر من دکتر روحانی بسیار هوشمندانه در این زمینه عمل کرده اند. اقتصاددانان بزرگی چون طیب نیا، نیلی، نوبخت و نهاوندیان اطراف رییس جمهور حضور دارند و این حضور اتفاقا جدی و اجرایی هم هست و نکته جالب این است که در میان این آدمهای اقتصادی دیدگاه های اقتصادی مختلفی وجود دارد. دکتر روحانی اقتصاددان طرفدار اقتصاد آزاد در کنارش دارد، اقتصاددان نهادگرا دارد و اقتصاددان مدافع اقتصاد هدایت شده نیز دارد. این یک چالش منحصر بفرد است. رییس جمهور با این کار حق انتخابهایش را افزایش داده، در مواجهه با مشکلات اقتصادی راهکارهای مختلف از مکاتب مختلف روی میزش می بیند و با مطالعه و بررسی انتخاب می کند. در کنار این همه نشانه روشن پیش بینی رشد اقتصادی  7.7 درصدی و رشد 12 درصدی سرمایه گذاری برای سال 96 در لایحه بودجه هم برای یک چشم انداز بهتر چراغ می دهد.

** یکی از کارهای دولت و البته سازمان صنعت معدن و تجارت مدیریت بازار و اصناف و بعضا نرخ گذاری و بازرسی از واحدهای صنفی است. به نظر شما در این رکود و یا یه تعبیر شما ثبات حاکم بر بازار، عملا نیازی به نظارت و مداخله در بازار است؟

بین دو مقوله نظارت و دخالت از دیدگاه اقتصادی فرسنگ ها فاصله است. شما اقتصادی های پیشرفته دنیا که مدعی بازار آزاد هستند را هم که مورد بررسی قرار دهید، هیچ کجا شاهد حذف نظارت نیستید. در کشور ما و به تبع آن استان کرمان هم شاهد نظارت بر بازار هستیم. بگذارید مثال میوه و تره بار به عنوان یک نیاز روزمره مردم را مطرح کنم.

بررسی های همکاران ما در حوزه بازرگانی سازمان صنعت معدن و تجارت استان نشان می دهد که در حال حاضر بیش از 95 درصد میوه شهر کرمان از میدان میوه و تره بار واقع در جاده قدیم ماهان تامین می گردد. خوشبختانه دو اتحادیه میدان داران و میوه فروش در کرمان در تعامل کامل با سازمان صنعت معدن و تجارت بوده و کرمان یکی از معدود شهرهای ایران است که در آن نرخ انواع میوه و تره بار به صورت رسمی و هفتگی تعیین و اعلام می شود. اگر بخواهیم از زاویه ای دیگر به موضوع نگاه کنیم، از لحاظ اصول حاکم بر علم اقتصاد، شاید قیمت گذاری آمرانه آن هم از سوی نهادهای دولتی جایگاه تعریف شده و قابل دفاعی نداشته باشد. اما در بحث میوه و تره بار در کرمان سعی شده از یک روش نرخگذاری شناور مدیریت شده استفاده شود. یعنی ضمن اینکه قیمت انواع میوه در مبادی در طول هفته رصد شده و قیمت واقعی با احتساب سودهای قانونی تعیین و اعمال می شود، بازار میوه نیز از آن یله گی که می تواند مورد اعتراض گسترده واقع شود، فاصله می گیرد و چارچوب و قاعده پیدا می کند.

البته در همین بازار شناور مدیریت شده هم شاهد حجم بالای شکایات مردمی هستیم و بیشترین پرونده های تخلف در همین بخش تکمیل و به تعزیرات ارسال می شود واین بدان معناست که درصدی از واحدهای صنفی نرخهای مصوب را رعایت نمی کنند و پای جریمه اش هم می ایستند. قطعا بازرسان سازمان صنعت معدن و تجارت و اتاق اصناف که روی هم به 100 نفر هم نمی رسند، از لحاظ کمّی تکافوی بازرسی از  25 هزار واحد صنفی کرمان را نمی دهند. البته این 25 هزار آمار واحدهای دارای پروانه کسب است شما 10 درصد این عدد را هم به عنوان واحدهای فاقد پروانه منظور کنید. قطعا بدون کمک خود مردم این مهم میسر نیست.

** پس بازرسی و نظارت دولتی به تنهایی تکافوی بررسی تخلفات را نمی دهد. به نظر شما راهکار چیست؟

راهکار که هست. مردم را باید در این زمینه حساس کرد. تشکیل NGO های قدرتمند برای کمک به دولت در نظارت بر بازار. در همین راستا انجمن های حمایت از حقوق مصرف کنندگان شکل گرفته که بعد از گذشت چند سال هنوز بازخورد عینی نداشته اند و عملا بیشتر سمبلیک هستند. اما نا امید نیستیم. ما قانون نظام صنفی را داریم. ماده 71 این قانون می گوید که به منظور شفافیت و نظارت بر قیمتها افراد صنفی مکلفند از سامانه صندوق مکانیزه فروش (POS) استفاده نموده و معادل هزینه ای که می کنند از شمول مالیات سال اول معافیت می گیرند. خوب این صندوق بسیاری از مشکلات را حل می کند.

اگر میوه فروش ما پس از توزین و محاسبه قیمتِ میوه های مشتری پرینت صورتحساب فروش را گرفته و به مشتری بدهد مشتری با در دست داشتن این پرینت و نرخنامه ای که روی دیوار است تبدیل می شود به یک ناظر بالقوه که می تواند تخلفات احتمالی واحد صنفی را گزارش نماید. البته این موضوع نافی زحمات بی وقفه همکاران بازرسی بنده در معاونت بازرسی و نظارت سازمان نیست. در همین روزها، طرح ویژه یلدا با حضور بازرسان سازمان و از طریق نظارت بر روند توزیع و قیمتهای کالاهای یلدایی به خوبی برنامه ریزی و اجرا شد.

** یکی از معضلاتی که اخیرا در سطح شهر شاهد آنیم حضور وانت بارها و کامیونت ها در خیابان های شهر است که به عرضه میوه مبادرت می ورزند. به نظر شما حضور اینگونه واحدهای سیار اجحاف در حق واحدهای صنفی که اجاره و مالیات و عوارض شهرداری و حق عضویت می پردازند نیست؟ راهکاری برای ایشان اندیشیده شده است؟

البته منحصر به میوه نیست و در حال حاضر اقلام زیادی در حاشیه خیابانها به فروش می رسد و این قطعا اجحاف به واحدهای صنفی است. در این زمینه تلاش های زیادی صورت گرفته و هم شهرداری و هم پلیس راهور در حد توان برای رفع این معضل تلاش کرده اند. اما به نظر می رسد خلا قانونی داریم. اکثر این وانت بارها در خیابان توقف می کنند که این مساله مدیریت امر را از دست شهرداری خارج و به حیطه اختیارات پلیس راهنمایی می کشاند. پلیس هم جرائمی در نظر می گیرد که راننده با طیب خاطر جریمه را به جان می خرد و فروشش را ادامه می دهد. مشکلات قانونی هست که در مراکز تصمیم گیری در حال پیگیری است.

** و به عنوان سوال آخر، اخیرا فروشگاههای زنجیره ای رشد روز افزونی در سطح شهر داشته اند که این مساله اعتراضات برخی کسبه را در برخی بخشهای مشخص به دنبال داشته است. اصولا عملکرد فروشگاه زنجیره ای به چه صورتی است و چه کار باید کرد که واحدهای صنفی در محدوده جغرافیایی فروشگاه زنجیره ای متضرر نشوند؟

ماده 86 قانون نظام صنفی صراحتا جایگاه فروشگاههای بزرگ و زنجیره ای را مشخص نموده است. بنابراین عملکرد فروشگاههای مذکور منبعث از قانون است. بایستی قبول کنیم که آینده بازار متعلق به این فروشگاهها است که توان این را دارند که با خرید انبوه از مبدا تولید و حذف واسطه های غیر ضرور قیمت تمام شده کالا را کاهش دهند. بگذارید مثالی برای شما بزنم. در سال 2016، فروشگاه زنجیره ای وال مارت با 486 میلیارد دلار درآمد در صدر فهرست شرکت های پردرآمد دنیا قرار می گیرد. بالاتر از  شرکت های بزرگ نفتی جهان و شرکتهای بزرگی مثل تویوتا، اپل، سامسونگ، فولکس واگن، دایملر و ... یک واحد صنفی درآمدی بالاتر از این برندهای مطرح دنیا کسب کرده است. قطعا کسبه کرمانی هم بایستی طرحی نو در اندازند.

تعدادی از اهالی در یکی از روستاهای منطقه آذربایجان شرقی با تاسیس یک فروشگاه زنجیره ای شروع کردند به جذب خواروبار فروشی ها، لبنیاتی ها و سوپرمارکتهای منطقه، به این ترتیب که این فروشگاه با برند و مدیریت واحد، سایر واحدهای صنفی را سهام دار نموده و با انجام خرید واحد و متمرکز و توزیع بین شعبه ها توانسته توان رقابتی در خور توجهی در سطح بازار به دست آورد. هم اکنون که با شما صحبت می کنم این فروشگاه زنجیره ای 149 شعبه فعال در سطح کشور دارد. فروشگاههای زنجیره ای می توانند بحث های فرهنگی ویژه ای در حوزه کسب و کار را هم دنبال کنند. 

شما همین امسال شاهد برپایی جشنواره های ویژه یلدا در بعضی از این فروشگاهها بوده اید. که ضمن اینکه به ترویج سنن ایرانی می پردازد، تلفیقی از آداب و رسوم و تجارت را به نمایش می گذارد که در نوع خود کار جالبی است. در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا در روزهای مشخص و اعیاد خاص کارناوال های شادی در بازارچه های محلی راه می افتد که این موضوع در کنار اهمیت دادن به فرهنگ، موجب رونق کسب و کار هم می شود. اسلام هم دین شادی است. حضرت امیر (ع) می فرمایند : "هر کس شادی اش اندک باشد، آسایش او در مرگ خواهد بود." چه قدر خوب است که میان شادی و بخش های مختلف زندگی به ویژه کسب و کار ارتباط ایجاد کنیم و در رونق هر دو بکوشیم.


انتهای پیام
ارسال خبر به دوستان
* گیرنده(ها):
آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: